Historia Festiwalu
Początki Międzynarodowego Festiwalu Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej sięgają roku 1981, kiedy to rozpoczęto przygotowywania do Przeglądu Kolędniczego. Jednak ze względu na wprowadzony stan wojenny jego zrealizowanie okazało się niemożliwe. W związku z zaistniałą sytuacją organizatorzy Hajnowski Dom Kultury i Cerkiew Prawosławna, których przedstawicielami byli: ks. Michał Nigierewicz, Mikołaj Buszko i ks. Jerzy Szurbak zdecydowali się na przeprowadzenie I Dni Muzyki Cerkiewnej w maju 1982 roku. W imprezie uczestniczyło osiem chórów parafialnych ( Bielsk Podlaski, Czyże, Dubiny, Hajnówka, Klejniki, Kleszczele, Podbiele i Lublin) oraz Zespół Muzyki Cerkiewnej Warszawskiej Opery Kameralnej pod dyrekcją o. Jerzego Szurbak. Przegląd odbył się w starej cerkiewce św. Mikołaja w Hajnówce z błogosławieństwa śp. Metropolity Bazylego.

W IV edycji festiwalu pojawiły się już chóry świeckie. Dzięki temu festiwal zyskał miano Ogólnopolskich Dni Muzyki Cerkiewnej. Następnym etapem w jego rozwoju był międzynarodowy wymiar. Osiągnięto to poprzez zaproszenie do wzięcia udziału w festiwalu chóru fińskiej Cerkwi. Od tego momentu zainteresowanie Festiwalem stale rosło i przybywało uczestników z innych państw.
W roku 1996 powstała Fundacja Muzyki Cerkiewnej. Spowodowane to było tym, iż stopniowo festiwal, który zyskał miano „festiwalu śpiewającej duszy” zaczął przekształcać się w wydarzenie komercyjne. Natomiast rok 2000 przyniósł cofnięcie przez metropolitę Sawę błogosławieństwa dla festiwalu. Późniejsze próby dojścia do porozumienia nie przyniosły żadnego efektu. Po ostatecznym rozwiązaniu rady festiwalu w listopadzie 2001 roku, w tym samym miesiącu 27 listopada 2001 roku, Metropolita Sawa powołał nowy komitet organizacyjny Festiwalu o nazwie „Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej”. Od 2002 roku Festiwal organizowany jest w pierwotnej formie w soborze Świętej Trójcy w Hajnówce przez Społeczny Komitet Organizacyjny, Stowarzyszenie „Miłośnicy Muzyki Cerkiewnej” i Hajnowski Dom Kultury, skupiający przedstawicieli organizacji samorządowych, cerkiewnych i innych.

Sobór Św. Trójcy został wybudowany dzięki uporczywym staraniom nieżyjącego już proboszcza hajnowskiej parafii ks. Mitrata Antoniego Dziewiatowskiego. Przepiękna cerkiew została zaprojektowana przez prof. Aleksandra Grygorowicza przy współpracy z prof. Jerzym Nowosielskim. Wnętrze świątyni ozdobił grecki ikonograf Dymitrios Andonopulos, a witraże zostały wykonane w Krakowie na podstawie rysunków prof. Adama Stalony Dobrzyńskiego. Efekt ich ciężkiej pracy możemy podziwiać każdego dnia. Sobór stał się miejscem miejscem rozpoznawalnym na całym świecie.
MF HDMC jest imprezą cykliczną, organizowaną zawsze w miesiącu maju w Soborze św. Trójcy w Hajnówce i trwa cały tydzień. Każdego roku gości ponad tysiąc śpiewaków z czterdziestu chórów krajowych i zagranicznych. Festiwal rozpoczyna się koncertem Inauguracyjnym laureata, czy też laureatów ubiegłorocznej edycji a kończy się dwoma koncertami Galowymi: w Hajnówce i w Białymstoku. Pomiędzy tymi dwoma dużymi koncertami w Soborze Św. Trójcy odbywają się przesłuchania konkursowe. Występy poszczególnych chórów ocenia międzynarodowe jury w kategoriach:
  • chóry parafialne wiejskie,
  • chóry parafialne miejskie,
  • inne chóry i zespoły muzyczne,
  • chóry akademickie,
  • chóry dziecięco-młodzieżowe
  • chóry zawodowe
W przesłuchaniach biorą udział chóry amatorskie, zawodowe, świeckie, parafialne bez względu na wiarę i narodowość. Międzynarodowy Festiwal to także koncerty towarzyszące organizowane w dużych miastach Polski min. w Warszawie, Płocku, Lublinie, Krakowie i Białymstoku.

Począwszy od roku 2005 w szatach niezwykłej scenerii jaką stworzyła natura, w samym sercu Puszczy Białowieskiej, w starej żwirowni obok ośrodka Jagiellońskie. organizowany jest koncert plenerowy. Po zmroku wśród blasku lśniących płomyków dziesiątek lampionów rozbrzmiewają przepiękne soprany, alty, tenory i basy światowej sławy wykonawców.

W przeciągu wielu lat w składzie jury zasiadali światowej sławy eksperci w dziedzinie muzyki cerkiewnej min. ks. Mitrat Leoncjusz Tofiluk(Polska), prof. Irena Protasewicz, (Polska), prof. Michał Driniewskij (Białoruś), prof. Nikołaj Denisow (Rosja), prof. Grzegorz Pecka (Polska), prof. Aleksandr Brandavs (Łotwa), prof. Michaił Osorgin (Francja), ks. protodiakon Dmitri Bołgarskij (Ukraina), , ks. Mitrat Jerzy Mackiewicz, prof. Włodzimierz Wołosiuk(Polska), prof. Dr hab. Katarzyna Sokołowska(Polska).